Khi cung cao hơn cầu, giá cổ phiếu có thể giảm và ngược lại, khi cầu tăng lên, giá cổ phiếu có thể tăng. Khi cung và cầu cân bằng, giá cổ phiếu ổn định. Khi sự cân bằng mất đi, giá cổ phiếu có thể thay đổi để thiết lập lại sự cân bằng này. Thị giá cổ phiếu được ảnh hưởng bởi một loạt các yếu tố, từ các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp đến những yếu tố thị trường và kinh tế. Dưới đây là một số yếu tố quan trọng có thể ảnh hưởng đến thị giá cổ phiếu:
1. Kết quả kinh doanh
Hiệu suất tài chính của doanh nghiệp, bao gồm lợi nhuận và doanh thu, là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến thị giá cổ phiếu. Khi doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tích cực, cổ phiếu thường có xu hướng tăng giá. Ngược lại, nếu thua lỗ, doanh nghiệp khiến nhà đầu tư mất niềm tin và gián tiếp đẩy giá cổ phiếu sụt giảm. Các chỉ số tài chính như ROE (Tỷ suất lợi nhuận cổ đông), ROA (Tỷ suất lợi nhuận tổng tài sản) thường được sử dụng để đánh giá hiệu suất tài chính của doanh nghiệp.
2. Sự phát triển của nền kinh tế
Sự phát triển của nền kinh tế thế giới nói chung và kinh tế quốc dân nói riêng là một trong các yếu tố quyết định đến giá cổ phiếu. Giá cổ phiếu cũng thường có xu hướng tỉ lệ thuận với sự phát triển của nền kinh tế. Nghĩa là giá cổ phiếu thường sẽ tăng khi nền kinh tế trở nên phát triển và giảm hơn khi kinh tế chậm phát triển. Bên cạnh đó, điều kiện kinh tế thuận lợi sẽ mang về cho các doanh nghiệp mức lợi nhuận cao hơn, thu nhập tốt, từ đó làm cho cổ phiếu của họ có sự hấp dẫn hơn. Các nhà đầu tư cũng sẽ dễ dàng tìm thấy sự tiềm năng từ cổ phiếu của họ vì doanh nghiệp có đủ khả năng trả cổ tức nhiều hơn cho các cổ đông. Trước khi tiến hành chia cổ tức, trước tiên doanh nghiệp phát hành phải công bố số tiền cổ tức và cả ngày trả cổ tức cho cổ đông. Việc công bố cổ tức và các khoản thu nhập định kỳ cũng là cách thu hút và giữ chân các nhà đầu tư. Tuy vậy, nếu nền kinh tế trở nên chậm phát triển sẽ dẫn đến doanh nghiệp làm ăn đi xuống và có xu hướng cắt giảm cổ tức.
3. Thị trường tài chính
Thị trường tài chính ảnh hưởng trực tiếp tới giá cổ phiếu qua các yếu tố như: Lãi suất, tỷ giá, dòng vốn, chính sách tiền tệ.
Ví dụ về lãi suất, trong trường hợp Ngân hàng Nhà nước có quyết định hạ lãi suất cơ bản, các ngân hàng thương mại sẽ có động thái hạ lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay tương ứng. Việc này thông thường sẽ dẫn đến trường hợp các cá nhân rút tiền gửi từ ngân hàng và chuyển sang các kênh đầu tư khác có lợi nhuận cao hơn như thị trường chứng khoán.
Lãi vay giảm giúp doanh nghiệp giảm chi phí vay vốn và gia tăng đầu tư sản xuất, đồng thời doanh nghiệp có thể sẽ sử dụng một phần tiền vay để đầu tư vào kênh chứng khoán, tìm kiếm cơ hội đầu tư ngắn hạn.
4. Quy luật cung cầu thị trường
Quy luật cung cầu luôn có sự ảnh hưởng mạnh tới toàn bộ thị trường hàng hóa trong nước nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng. Nếu có nhiều người muốn mua một mặt hàng, cầu trở nên nhiều hơn cung thì giá có xu hướng tăng và ngược lại. Đối với chứng khoán cũng vậy, nếu mã cổ phiếu được nhiều nhà đầu tư săn đón thì giá cổ phiếu đó sẽ có xu hướng tăng. Mặc dù quy luật cung cầu là một yếu tố ảnh hưởng tới giá cổ phiếu, tuy nhiên nhà đầu tư cũng cần cẩn thận vì không phải cổ phiếu nào được lựa chọn mua nhiều đều là cổ phiếu tốt.
5. Tâm lý nhà đầu tư
Thị trường chứng khoán là thị trường nhạy cảm, chỉ một thông tin gây nhiễu xuất hiện cũng có thể làm thị trường dao động dữ dội. Lúc này, NĐT cần có tâm lý vững vàng để lọc được những thông tin chính xác và đưa ra quyết định đầu tư khi đã có những tính toán kỹ lưỡng.
6. Tình hình chính trị - xã hội
Các sự kiện như khủng hoảng hay đại dịch có thể gây biến động mạnh tới tình hình kinh tế và tác động trực tiếp lên hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, phản ánh lên giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.
Một số sự kiện tiêu biểu có thể kể đến trong thời gian qua đã tác động lên thị trường chứng khoán là đại dịch COVID-19, xung đột giữa Nga và Ukraine, xung đột tại khu vực Dải Gaza mới đây đã làm khu vực Trung Đông nói riêng và thế giới nói chung rơi vào trạng thái bất ổn.
Tìm hiểu và nhận biết được các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu sẽ góp phần giúp bạn trở nên thận trọng hơn trong việc đưa ra quyết định mua bán, đầu tư cổ phiếu. Trước khi đầu tư, bạn cần phải nghiên cứu sâu rộng và phân tích kỹ lưỡng để đánh giá một cách chính xác giá trị thực của cổ phiếu. Bên cạnh đó, hiểu biết và nghiên cứu đầy đủ về các yếu tố ảnh hưởng trên sẽ giúp bạn tránh được cái nhìn cảm tính về các cổ phiếu khi đầu tư. Đồng thời, nhà đầu tư cũng sẽ có tâm lý vững chắc hơn khi đối diện với các thông tin gây nhiễu trên thị trường.
